Klonen zonder witte jas
Een nieuwe techniek gaat het mogelijk maken om planten zichzelf te laten klonen, zonder dat daar een laboratorium bij komt kijken. Dat is vooral handig voor boeren: die hoeven dan niet elk jaar nieuwe zaden te kopen om de perfecte plant op hun akker te laten groeien. Raphaël Mercier en zijn collega’s beschrijven de methode in de nieuwste editie van Science.
Boeren zijn niet verplicht elk jaar nieuwe zaden te kopen; maar ze doen het liever wel. Iemand die tevreden is met – pak ‘m beet – een mooie tarweplant op zijn akker, zou in principe zaadjes van deze plant kunnen kruisen met andere tarwevarianten op de akker. Maar de zaadjes die hieruit komen, zijn doorgaans van slechtere kwaliteit dan de oorspronkelijke plant, vooral omdat bij de vorming van het nieuwe zaadje het DNA van vader- en moederplanten zich op een ongunstige met elkaar mengt. Boeren kopen daarom liever zaden van bedrijven, die de zaden elk jaar kundig kruisen naar de wensen van de boer.
De nieuwe kloonmethode van Raphaël Mercier belooft de jaarlijkse tussenkomst van zaadleveranciers weg te nemen. Het lukte Mercier om de zandraket, een bloemplant die snel groeit en daarom handig is voor onderzoek, zaden te laten maken waarin het DNA van de moederplant exact wordt gekopieerd. Als je deze techniek zou toepassen bij landbouwplanten waarvan boeren tevreden zijn, kunnen zij elk jaar de natuurlijk geproduceerde van hun droomplant opnieuw in de akker strooien.
Om de zandraket zichzelf via zijn eigen zaadjes te laten klonen, stopte Mercier veranderde genen in de plant die ervoor zorgen dat de plant bij het maken van zaadjes geen DNA meer kan mengen. Voor wie het wil weten: de drie belangrijkste genen hetenCENH3, MiMe en dyad. Deze genen bestaan al van nature in de zandraket; het is pas na jarenlang onderzoeken en vastleggen van afwijkingen in deze genen, dat Mercier ze in één plantje wist te krijgen.
Overigens bestaan er van nature ook planten die zichzelf via soortgelijke bijzondere genen zichzelf in hun zaadjes kunnen klonen. Zo klonen bramen en paardebloemen zichzelf doorgaans wanneer zaadjes van verre soortgenoten hen niet bereiken.
Bron
Lees meer over klonen
Mammoetgenoom bijna compleet (Kennislink)
Diepvriesmuis krijgt baby’s (Kennislink)
Zie ook
Tien jaar biotechnologie onder de loep (Ditisbiotechnologie.nl)