Het geheim van de magneet-monstertjes

Door: Ronald Veldhuizen

Meestal is nieuws over de ontrafeling van DNA van bacteriën niet zulk groot nieuws. Maar vandaag maken we een uitzondering voor een microbe die met hulp van ijzerbolletjes van zichzelf een magneet maakt. Die magnetische bolletjes kunnen de mens helpen bij het genezen van vervelende ziekten.

Waarom hij het doet weten onderzoekers niet precies: de bacterie Desulfovibrio magneticus geeft zichzelf volledig over aan het aardmagnetisch veld zoals een kompas dat doet. Dat komt doordat hij in zijn cel minuscule ijzerbolletjes maakt, die met z’n allen de bacterie richting een magnetische pool trekken. Dat gebeurt zelfs wanneer  de microbe dood is.

Hoe onhandig het ook moet voelen om een levend kompas te zijn, wetenschappers zijn stikjaloers op de ijzerbolletjes van D. magneticus. Vooral nanotechnologen hebben de grootste moeite om zelf kleine, ijzeren bolletjes te bouwen die tegelijkertijd magnetisch maar ook veilig zijn voor medische doeleinden. 

Zulke ijzerbolletjes zouden in het menselijk lichaam prima als medicijnpostbode kunnen functioneren. Het idee is dat je een geneesmiddel tegen bijvoorbeeld kanker koppelt aan een ongevaarlijk magnetisch bolletje, waarna je een sterk magnetisch veld bij de kanker plaatst. En voilà: het nu magnetische medicijn komt aan op plaats van bestemming, zonder bijwerkingen.

Zo precies medicijnen afleveren is lastig, en wetenschappers willen daarom wel weten hoe D. magneticus zijn magnetische ijzerbolletjes precies maakt. Met de publicatie van het genoom van de bacterie is daar deze week een grote stap in gemaakt. Dat is te danken aan een groep Japanse biologen van de universiteit van Tokyo. In het vakblad Genome Research laten ze weten dat ze al een paar genen voor de ijzerbolletjes hebben gevonden.

De biologen ontdekten de belangrijke genen door het DNA van D. magneticus met andere magnetische bacteriën te vergelijken. Die verschilden heel erg van elkaar, op een die ene paar stukjes DNA na. Daarin zit ongetwijfeld het geheim van de ijzerbolletjes gesloten, zeggen de onderzoekers.

Voorlopig hoeven we voor mensen nog geen magnetische medicijnen te verwachten. Zelfs wanneer onderzoekers op een dag begrijpen hoe de magnetische bacterie zijn ijzerbolletjes maakt, moeten ze ook nog een manier bedenken om er medicijnen aan te koppelen. En het moet ook allemaal veilig blijven; voordat dat allemaal is uitgezocht, zijn we wel een paar jaar verder.

Zie ook

Twentse onderzoekers fabriceren kooi voor medicijnafgifte (Kennislinkartikel)

Aardmagnetisch veld (Wikipedia)

Dossier bio-nanotechnologie (Ditisbiotechnologie.nl)