Landbouw & Voeding - Toepassingen

Biotechnologie wordt veel gebruikt in zowel de productie van bestaande voedingsmiddelen als bij het ontwikkelen van nieuwe voedingsproducten. Onderzoekers gebruiken genetische technieken om bijvoorbeeld het veredelingsproces van een gewas te volgen, om gist efficiënter smaakstoffen te laten maken of om een nieuw soort yoghurtbacterie te ontwikkelen.

Soms gaat het hierbij om genetische modificatie (GM), maar dat is lang niet altijd het geval. Het gaat te ver om alles te noemen, waarbij een genetische techniek is gebruikt en daarom beperken we ons tot die gewassen en voedingsmiddelen waarbij heel specifiek genetische modificatie aan de orde is.

Enzymen, vitaminen en smaakstoffen

Genetische modificatie (GM) wordt al veel gebruikt voor de productie van enzymen. Dat zijn eiwitten met een activerende werking. De meeste enzymen spelen een rol in het productieproces en maken eigenlijk geen deel uit van het eindproduct. Hierbij kun je denken aan enzymen in bakpoeder die het brood gelijkmatiger doen rijzen of enzymen die vetten afbreken en vetzuren aanpassen, bijvoorbeeld voor de productie van dieetmargarine.

Er zijn verschillende vitaminen, smaakstoffen en additieven (stoffen die aan het voedsel toegevoegd worden) die worden geproduceerd door een genetisch gemodificeerd micro-organisme (bacterie, gist of schimmel). Vitamine B2, vitamine C, verdikkingsmiddel, xantaan, zuurteregelaar en verschillende conserveringsmiddelen en aminozuren zijn hier voorbeelden van.

Naar boven ↑

GM-planten: productie en gebruik

Van een beperkte groep landbouwgewassen bestaan al genetisch gemodificeerde (GM) rassen, zoals soja, maïs, koolzaad en katoen. Deze GM rassen worden al op zeer grote schaal geteeld, maar nog vrijwel niet in Europa. De meeste GM gewassen worden in de VS, Brazilië en Argentinië verbouwd. In de VS en Argentinië wordt vooral soja, maïs en katoen verbouwd, in Brazilië voornamelijk soja.

De verschillende percentages GM gewassen (uitgesplitst per soort gewas) dat in 2004 in de hele wereld werd geproduceerd. Het totale oppervlakte met GM gewassen in de wereld is 90 miljoen hectares. Dat is gelijk aan 20 keer de oppervlakte van Nederland; duidelijke koploper is GM soja.

In Europa is het areaal GM gewassen relatief klein, ze worden voornamelijk in Spanje (maïs) en Roemenië (soja) geteeld. GM grondstoffen, en dan vooral soja, worden al wel op grote schaal in Europa geïmporteerd. Het meeste hiervan wordt verwerkt tot veevoer.

Genetische modificatie wordt in soja, maïs, katoen en koolzaad gebruikt om de plant beter bestand te maken tegen bestrijdingsmiddelen (zodat onkruid dood gaat, maar het gewas niet) en om vraat door schadelijke insecten tegen te gaan.

Wanneer echter GM soja of maïs wordt verwerkt, moet de producent dit vermelden op het etiket. Veel Europese producenten vrezen echter dat deze vermelding consumenten zal afschrikken. Zij vermijden de verplichte etikettering door vooral grondstoffen te gebruiken die vrij zijn van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's).

Wel wordt er in Europa veel veevoer geïmporteerd waarin GM gewassen zijn verwerkt. Veel runderen krijgen voer van GM soja te eten. Melk en vlees van deze dieren mag in ons eten worden verwerkt, zonder dat het etiket dit meldt. Biologische producten vormen hierop een uitzondering; deze sector heeft bepaald dat het vee geen GM voer mag krijgen.

Naast de GM gewassen die in Europa mogen worden verbouwd, is er nog een lange lijst van gewassen waarvoor een aanvraag is ingediend. In oktober 2006 stonden op deze lijst 84 soorten GM gewassen: 13 katoenrassen, 4 bloemen, 46 soorten maïs, 2 tomatenrassen, 12 soorten koolzaad, 1 rijstras, 3 sojarassen en 3 soorten suikerbiet.

De redactie is benieuwd naar jouw mening over dit artikel. Klik hier om te reageren.