Een ruikende robot

Door: Ronald Veldhuizen

Robots moeten kunnen ruiken. Dat vindt althans de Japanse biotechnoloog Shojio Takeuchi. Hij bouwde daarom de eerste elektronische neus ter wereld die evenzogoed kan ruiken als mensen. Bijzonder is de dat de neus half machine en half levend is – een kikkerei met draadjes.

In Japan zijn mensen al behoorlijk gewend aan het idee om vroeg of laat veel zelfdenkende robots om te gaan. Robots draaien al volop mee met het gezin in talloze films en series die dagelijks op Japanse televisie komen. En ze zijn allesbehalve emotieloos: ze voelen mee met de behoeften van mensen.

Zo’n meevoelende robot moet meer kunnen dan alleen slim zijn, vindt Shoji Takeuchi van de Universiteit van Tokio. Een robot kan ons pas echt goed helpen als hij kan ervaren wat wij ervaren. Ruiken of iets heerlijk geurt of afstotelijk stinkt, is een zo’n ervaring. En het is een belangrijke: daarmee bepalen we of ons voedsel veilig is om te eten. Maar heel goede neuzen hebben mensen nu ook weer niet, dus een ruikende robot als hulpje zou helemaal niet verkeerd zijn.

Enter de elektronische neus. Eenvoudige elektronische neuzen bestaan al in voedselfabrieken voor kwaliteitscontrole, maar komen qua precisie en menselijkheid niet in de buurt bij de neus die Takeuchi deze week beschrijft in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Takeuchi’s ambitie om neuzen voor robots te bouwen is al vrij opmerkelijk, maar nog opmerkelijker is de elektronische neus zelf. Een samensmelting van machine en biologisch leven: Takeuchi plaatste een onrijp kikkerei dat geuren opvangt in een vloeistofkanaal met glaselektroden. Als het millimetergrote kikkereitje een geur opvangt, reageert het door een stroompje af te geven aan de elektroden.

De geurontvangers zelf zijn eiwitten in de buitenrand van het ei en zijn oorspronkelijk helemaal niet afkomstig van kikkers. Ze komen van insectenneuzen. Takeuchi plaatste in het ei de genen die verantwoordelijk zijn voor geurontvangers in insecten – gewoon omdat daarover meer bekend is. Volgens Takeuchi kun je elk gen inbouwen dat je wilt, en dus ook die van geurontvangers in mensen.

Takeuchi is vrij enthousiast over zijn idee van een ruikende robot. Om alvast een beeld te geven van hoe een toekomstige robot gebruik kan maken van zijn nieuwe neus – een klein apparaat van pakweg vijf centimeter groot – plaatste hij het in menselijk uitziend robothoofd. Een nogal ongezellige mannequinkop is het eigenlijk. Telkens wanneer de mannequin de seksuele lokstoffen van een mot rook draaide hij zijn hoofd. Nu is het wachten op de robot die zijn hoofd draait bij de geur van appeltaart. Of oude kaas. Verrot voedsel. Wat je maar wil.

Robots met emoties vindt men in Japan niet vreemd. Maar ze kunnen niets ruiken.

Lees ook

Kikkerdril met muggenneus (Kennislink)

Meer over robots op Kennislink

Bron

Nobuo Misawa e.a., Highly sensitive and selective odorant sensor using living cells expressing insect olfactory receptors. PNAS, 23 juli 2010